زبان كردي از زبانهاي ايراني است كه زير شاخهي زبانهاي هند و ايراني از خانوادهي بزرگ زبانهاي هند و اروپايي است. زبان كردي در نواحي وسيعي از ايران، عراق، تركيه، سوريه و حتي در قسمتهايي از آسياي ميانه رايج است. اين زبان خود به شاخهها و گونههاي متعددي تقسيم شده است. در زير به طرح ديدگاه برخي صاحبنظران،به منظور مشخص شدن جايگاه گونه « كلهري» در ميان ساير كونه ها مي پردازيم: امير شرفخان بدليسي در «تاريخ مفصل كردستان» زبان كردي را به كرمانجي، گوراني، كلهري و لُري تقسيم ميكند. اَي . ام . ارانسكي كردي را كردي شمال غربي (كرمانجي) و جنوب شرقي ميداند. جمال نبز دو شاخه اصلي و دو شاخه فرعي را مشخص ميكند؛ از نظر او دو شاخه اصلي عبارتند از : 1 ) كرمانجي شمال شامل: بوتاني، جزيرهاي، هكاري، باديناني، آشيتهاي و بايزيدي با محوريت جزيرهاي. 2 ـ كرمانجي ميانه شامل: سليمانيهاي، سنهاي، اردلاني، كركوكي، گرمياني، اربيلي، سوراني، مكري، شارباژيري با محوريت گويش سليمانيهاي. دو شاخه فرعي از نظر او
1 ) كرمانجي جنوب شامل: فيلي، كرماشاني، لكي، كلهري و خانقيني و 2 ) كرمانجي غرب شامل: گوراني و زازايي است.
سارايي (1380) در مقالهاي به شكلي شفافتر و جامعتر به « زبان كردي و گويشهاي آن» پرداخته و آنها را در گروههاي زير طبقه بندي كرده است:
1 ) كردي شمال غربي ( كردي كرمانجي) كه در تركيه، سوريه، شمال خراسان و بخشهايي از عراق و آذربايجان ايران و مناطقي از جمهوريهاي شمالي مانند ارمنستان رايج است.
2 ) كردي شمالي ( كردي سوراني) كه در كردستان عراق و ايران و بخشهايي از كرمانشاه و آذربايجان غربي رايج است.
3 ) كردي ميانه ( كردي اورامي يا هورامي) در اورامانات ايران و عراق.
4 ) كردي جنوبي شامل لهجههاي كلهري، گوراني، فيلي و لكي.
5 ) كردي جنوب شرق شامل لري لرستان و بختياري، كهكيلويه و بويراحمد و بخش هايي از نواحي جنوب استان ايلام و شمال خوزستان.
با توجه به آنچه كه گفته شد «كلهري» زير شاخه كردي جنوبي قرار دارد كه در بيشتر مناطق استان كرمانشاه و ايلام و نيز بسياري از شهرهاي شرقي كشور عراق رايج است.
|
+| نوشته شده توسط
Ehsan در شنبه 7 مرداد1385
|
